MAKALE

6331 Sayılı Kanun Sonrası İş Kazalarının Bildirileceği Süreler Ve Bildirim Yapılacak Kurumlar – Mustafa Baştaş

6331 SAYILI KANUN SONRASI İŞ KAZALARININ BİLDİRİLECEĞİ SÜRELER VE BİLDİRİM YAPILACAK KURUMLAR

* Bu yazı 2013 tarihinde yayımlı olup o yılın kanunlarını içermektedir.

I-GİRİŞ
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun (Resmi, 2012, 28339) yürürlüğe girmesi ile iş kazaları ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildiriminde yeni bir dönem başlamıştır. Söz konusu Kanunun 14. Maddesi hükmüne göre, iş kazası ve meslek hastalıklarının yalnızca Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi yeterli olmayıp aynı zamanda iş yerinde meydana gelen yaralanma ve ölüme neden olmayan olaylarında incelenmesi ve rapor düzenlenmesi zorunluluğu getirilmiştir. İşyerinde meydana gelen kazayı bildirmemenin ve inceleme yapılıp rapor düzenlememe fiilinin ayrı ayrı idari para cezasını gerektirdiği hüküm altına alınmıştır. İşverenlerin işyerlerinde meydana gelen iş kazasını ve tespit edilecek
meslek hastalığını en geç iki iş günü içinde yazı ile ilgili İl İstihdam ve Çalışma Müdürlüğüne bildirme zorunluluğu kaldırılmıştır. İş kazası ve meslek hastalığı bildirimlerini İl İstihdam ve Çalışma Müdürlüklerine yapmayan işverenlere İş Kanunu açısından İPC uygulanmayacaktır. Ancak 6331 sayılı Kanun ile Sosyal Güvenlik Kurumuna iş kazası ve meslek hastalığını bildirmeme fiiline idari para cezası uygulaması getirilmiştir. (2013 yılında her bir yükümlülük için 2.000 TL) Ayrıca yine aynı Kanun ile bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutma ve gerekli incelemeleri yaparak bunlar ile ilgili raporları düzenleme yükümlülüğü (2013 yılında her bir yükümlülük için 1.500 TL) ile işyerinde meydana gelen ancak yaralanma ve ölüme neden olmadığı halde işyeri yada iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan veya çalışan, işyeri yada iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olayları inceleyerek bunlar ile ilgili raporları düzenleme yükümlülüğü getirilmiş, bu yükümlülüklere aykırı davranan işverenlere (2013 yılında her bir yükümlülük için 1.500 TL) idari para cezası uygulaması getirilmiştir. Yine 6331 sayılı Kanunun 14. maddesi ile Sağlık hizmeti sunucularına kendilerine intikal eden iş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına ise meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlülüğü getirilmiş, söz konusu yükümlülüğü yerine getirmeyen Sağlık hizmeti sunucuları veya yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularına da idari para cezası uygulanacağı belirtilmiştir. (2013 yılı için 2.000 TL) Bu makalemizde iş kazalarının bildirim süreleri ve iş kazalarının bildirilecekleri birimlerin 6331 sayılı Kanun sonrası durumu açıklanacaktır. 

II- İŞ KAZALARININ BİLDİRİM SÜRELERİ
5510 sayılı Kanuna (Resmi, 2006, 26200) göre, iş kazası;
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri
dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) 4/a bendi kapsamındaki (SSK) emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olaydır.
4/a Kapsamındaki (SSK) sigortalının maruz kalacağı iş kazasının işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve SGK’ ya da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirilmesi gerekmektedir. (Bu
süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar),
4/b Kapsamındaki (Bağ-Kur’ lular) sigortalının maruz kalacağı iş kazasının kendisi tarafından, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç işgünü içinde SGK’ ya bildirilmesi gerekmektedir. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu’ nun (Ek-7), elektronik ortamda veya doğrudan ya da posta yoluyla Kuruma gönderilmesi gerekmektedir. Anılan formun elektronik ortamda gönderilebilmesi için hazırlanan bilgisayar
programı 28 Şubat 2012 tarihinde işletime açılmıştır. 
 İşverenler tarafından elektronik ortamda gönderilecek olan İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu’na www.sgk.gov.tr adresinden, “E-SGK”/ “Diğer Uygulamalar”/ “Çalışılmadığına Dair Bildirim Girişi”
alt menüsünden “Hizmet Akdi İle Çalışanlar” başlığı altındaki “İşveren Bildirim İşlemleri” ekranından ulaşılabilecektir.

III- İŞ KAZALARININ İL İSTİHDAM VE ÇALIŞMA MÜDÜRLÜKLERİNE BİLDİRİLİP BİLDİRİLMEYECEKLERİ
4857 sayılı İş Kanunu’nun 77. maddesine göre, işverenler işyerlerinde meydana gelen iş kazasını ve tespit edilecek meslek hastalığını en geç iki iş günü içinde yazı ile ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundaydılar. Ancak 4857 sayılı Kanunun 77. Maddesi 6331 sayılı Kanunun 37. Maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından bu zorunluluk sona ermiştir.

IV- İŞ KAZASI DURUMUNDA İŞVERENLERİN YAPACAKLARI İŞLEMLER
İşyerlerinde kaza meydana gelen işverenlerin aşağıdaki işlemleri yapmaları gerekmektedir.
•İş kazasına uğrayan personele derhal gerekli sağlık yardımları yapılır.
•Kaza o yer yetkili kolluk kuvvetlerine (Jandarma veya Polise) derhal bildirilir.
•İşyeri kaza raporu düzenlenir ve iş kazası kaydı tutulur. Şahitlerin ifadesi alınır.
•Kaza, ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu Sosyal Güvenlik Merkezlerine dilekçe ekindeki İş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile veya elektronik ortamda Sosyal Güvenlik Kurumu Web sitesi aracılığıyla en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirilir.
•Kazayla ilgili bir dosya hazırlanır. 

İş kazası soruşturmalarını yürüten İş Müfettişleri 2011/Haziran ayına
kadar iş kazası soruşturmaları yapıyorlardı. Hatta hukuki bir uyuşmazlıkta çoğunlukla İş Müfettişlerince düzenlenen raporlar ve belirledikleri kusur oranları dikkate alınıyordu. Artık iş kazası soruşturmaları sadece SGK Müfettişleri ve Denetmenleri tarafından yapılmaktadır.
SGK’nın 2011-57 sayılı genelgesi kapsamında SGK iş kazası soruşturmalarında; işveren, sigortalı ve üçüncü kişinin sorumluluğunu denetim elemanları vasıtasıyla belirlemektedir. Yani maluliyet veya ölümle neticelenen, uzuv kaybı olan iş kazaları ile bütün meslek hastalıkları için trafik
kaza tutanaklarında belirtilen kusur oranları ve mahkemelerce verilen kararlarda belirtilen kusur oranlarına göre işlem yapılırken bunların dışında kalan iş kazası vakalarında ise SGK Denetmenleri raporlarında belirtilen kusur oranları ile trafik kaza tutanaklarında belirtilen kusur oranlarına göre işlem yapılacaktır.

V-6331 SAYILI KANUNUN İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIKLARININ KAYIT VE BİLDİRİMİ İLE İLGİLİ DÜZENLEMELERİ VE İDARİ PARA CEZALARI
6331 sayılı Kanunun 14. Maddesi ile iş kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimi ve 26. maddesi ile de idari para cezaları ve uygulanması hüküm altına alınmıştır. Söz konusu yeni düzenlemeler 01.01.2013 tarihi itibarı ile yürürlüğe girmiştir. Bu düzenlemeler ile işverenlere iş kazası ve meslek hastalığının kaydını tutma ve incelemesini yaparak raporunu düzenleme ve iş kazasının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi yükümlülüğünün yanı sıra iş kazası olarak sonuçlanmayan diğer kazalarında kaydını tutma ve inceleyerek rapor düzenleme yükümlülüğü getirilmiştir. Söz konusu yükümlülükler ve idari para cezaları aşağıdaki tabloya alınmıştır. 

YÜKÜMLÜLÜK  

İDARİ PARA CEZASI

1

Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının
kaydını tutma ve gerekli incelemeleri yaparak bunlar
ile ilgili raporları düzenleme yükümlülüğü

1.500 TL

2

İşyerinde meydana gelen ancak yaralanma veya
ölüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş
ekipmanının zarara uğramasına yol açan veya
çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma
potansiyeli olan olayları inceleme ve bunlar ile ilgili
raporları düzenleme yükümlülüğü

1.500 TL

3

İş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde
Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirme yükümlülüğü

2.000 TL

4

Sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimi
tarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını,
öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde Sosyal
Güvenlik Kurumuna bildirme yükümlülüğü


2.000 TL

5

Sağlık hizmeti sunucularının kendilerine intikal
eden iş kazalarını, en geç on gün içinde Sosyal
Güvenlik Kurumuna bildirme yükümlülüğü


2.000 TL

6

Yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının
meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en
geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna
bildirme yükümlülüğü


2.000 TL

























SONUÇ
6331 sayılı Kanun sonrası iş kazası ve meslek hastalıklarının hem İl İstihdam ve Çalışma Müdürlüklerine hem de Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi uygulaması sona ermiş ve İl İstihdam ve Çalışma Müdürlüklerine iş kazası ve meslek hastalığını bildirmemenin cezası kaldırılmıştır. Ancak bunun yerine daha kapsamlı ve daha ağır cezalar getirilmiştir. Şüphesiz ki nihai hedefimiz insan hayatında onarılamaz yaralar açan iş kazası ve meslek hastalıklarının olmadığı bir Ülkede yaşamaktır. Yeni düzenlemelerin iş kazası olmasa da işyerinde meydana gelen her türlü olayı inceleme ve raporlama yükümlülüğü getirmesi nedeniyle iş kazası ve meslek hastalıklarını azaltacağına olan inancım tamdır. Çünkü meydana gelen birçok olay ucuz atlatılmakta ve 330 olayda bir kaza ölümle sonuçlanmaktadır. (Nearmıss Kuralı) Yeni iş sağlığı ve güvenliği Kanunumuzla beraber iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarımızın görevlerini en iyi şekilde yapmaları ile önümüzdeki süreçte iş kazalarının sayısında gözle görülür düşüşler yaşanacaktır. Ancak alınan her türlü önleme rağmen meydana gelen olaylarla ilgili kayıtları tutup, raporları düzenlemeyi ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmeyi ihmal etmeyelim ki idari para cezalarına maruz kalmayalım.